Matematika-trikimailua · Zatikiak

Izendatzaile bera duten zatikiak kentzeko trikimailua, korapilorik gabe

2026ko irailaren 11a · irakurtzeko 3 minutu

Lehen Hezkuntzako ume bat zatiki-kenketa batean trabatzen denean, eta biek behean zenbaki bera dutenean, arazoa ia inoiz ez da matematikakoa — nondik hasi ez jakitea baizik. Hona hemen Numerian hori azaltzeko erabiltzen dugun adibide erreala.

3/4 − 1/4 = ?

Trikimailua

Izendatzailea (beheko zenbakia) bi zatikietan berdina denean, ez dago harekin ezer arrarorik egin beharrik — berdin geratzen da. Aldatzen den bakarra goikoa da.

Begiratu behekoa berdina den. 3/4 eta 1/4 zatikietan, behekoa (4) bietan errepikatzen da. Hori da trikimailu honek funtzionatzen duelako seinalea.

Kendu goikoak bakarrik. 3 − 1 = 2. Behekoa (4a) ez da ukitzen.

Emaitza: 2/4. Eta sinplifika badaiteke (goikoa eta behekoa zenbaki berarekin zatituz), sinplifikatu egiten da: 2/4 = 1/2.

Ohikoena den akatsa ez da kenketa bera — behekoak ere kentzen saiatzea da (4 − 4) beharrik gabe, edo hemen behar ez den izendatzaile komun bat bilatzen korapilatzea, jada berdina delako.

Eta izendatzaileak desberdinak badira?

Orduan bai, izendatzaile komun bat bilatu behar da kendu aurretik — baina hori beste egun baterako da. Hasteko urrezko araua hau da: begiratu lehenik behekoa jada berdina den. Bada, 2. urratsera zuzenean joan.

Nola landu etxean

Izendatzaile berdinak dituzten ariketa batzuk landu, presarik gabe, bakarrik ateratzen diren arte — eta gero, lehenik berdindu behar diren zatikiekin zaildu egiten da. Horrela lantzen dugu Numerian: lehenik kasu erraza sendotzen da, eta hori huts egiteari uzten dionean bakarrik igotzen da maila.

Nahi duzu hau (eta gainerako guztia) bere erritmoan lantzea?

14 egun doan, txartelik gabe. Zailtasuna bakarrik igotzen eta jaisten da benetan kosta egiten zaionaren arabera.

Hasi doan →